Gerçek anlamda bir dünya kulübü

Ülkemizde uzun yıllardan beri sürekli şikayet edilen konulardan biri de kulüplerin kötü yönetilmeleridir. Özellikle hiç durmadan borçlanarak büyük paralarla futbol dünyasının içinde olan üç büyük takımımız Beşiktaş, Fenerbahçe ve Galatasaray bu kötü yönetimlerden nasiplerini almış kulüplerimizin başında gelmekteler. Devamlı “dünya kulübü” olmaktan söz eden bu kulüplerin gelmiş, geçmiş ve şimdiki tüm yöneticileri ne yazık ki bu vizyonda olan yönetici vasfı taşımadıklarını bizlere her fırsatta göstermekteler. Bu kulüplerimizi yöneten yöneticiler hasbelkader bir takım tutan ve büyük çoğunlukla futbol ile alakası olmayan insanlardan oluşmakta. Diğer Anadolu kulüplerine ise hiç girmiyorum. Çünkü onlar zaten ait oldukları şehrin ileri gelenlerinin oyuncakları konumundalar ve bu nedenle kulüplerin herhangi bir şekilde ileri gitmek gibi bir dertleri de yok. Bu bağlamda Spor Toto Süper Lig'de 2009-2010 sezonunda şampiyon olan Bursaspor da bu zinciri kıramayan kulüplerden. Son olarak Daum'un gönderilmesinin ardından teknik direktör seçiminde yaşananlar tam anlamıyla bir komedi bana göre.

 

Bu girizgâhın ardından bu yazıda sizlere gerçek anlamda futbol adamlarınca yönetilen ve özelliklede çok zengin iş adamlarınca satın alınan kulüplerin yarattığı haksız rekabet ortamında hiçbir kişiye ve kuruma bağımlı olmadan varlığını tamamıyla kendi olanakları ile büyük bir başarı ile sürdüren Almanya'nın ve dünyanın en büyük kulüplerinden ve bence son dönemlerde dünyanın en iyi yönetilen kulübü, 2013-2014 sezonunun taze şampiyonu, Şampiyonlar Ligi ve Almanya Kupası'nın da en büyük favorisi Bayern Münih'in nasıl yönetildiğini anlatmak istiyorum.

 

 

20. Yüzyılın hemen başında 1900 yılında Münih'te MTV 1879 München adlı bir kulüp faaliyet göstermekteydi. Ancak kulüp içinde kulübün yönetimi konusunda çıkan anlaşmazlık sonucu MTV 1879'un 11 futbolcusu 27. Şubat. 1900 yılında kulüplerinden ayrılarak Gisela adlı bir konaklama tesisinde Franz John başkanlığında Bayern Münih kulübünü kurdular.  Ancak başlangıç yıllarındaki mali problemler nedeniyle kulüp 1906 yılında yine bir Münih kulübü olan Münchener SC ile birleşme kararı aldı ve kulübün adı “FC Bayern FA im SC München” (SC Münih'içinde FC Bayern futbol şubesi) oldu. Birinci Dünya savaşı'ndan sonra SC Münih kulübü ile uyuşmazlık baş gösterince FC Bayern SC Münih'ten ayrılarak “TSV Jahn München” kulübü ile birleşti ve adını da bu kulübün adını alarak değiştirdi. Ancak kulübün futbol şubesi maçlara yine de FC Bayern adı ile çıkmaya devam etti.  Kulübün 1920 yılında üye sayısı ise 700'e ulaşmıştı. 1923'te o yıl TSV Jahn München içindeki Bayern uyuşmazlıklar nedeniyle bu kulüpten ayrılarak FC Bayern München adı altında kendi başına bir kulüp olarak yoluna devam etmeye karar verdi. 1926 ve 1928 yıllarında Güney Almanya şampiyonu olan Bayern Münih 1932 yılında da ilk Almanya şampiyonluğunu kazandı. Nazilerin iktidarı ele geçirmesinin ardından Bayern Münih'in parlak dönemi sona erdi. Yahudi olan Bayern Münih Başkanı Kurt Landauer Nazi baskısı ile istifa etmek zorunda kaldı. Aynı şekilde Yahudi olan teknik direktör Richard Dombi de kulüpten uzaklaşıp İsviçre'ye gitti. İkinci Dünya Savaşı'nın başlaması ile birlikte Bayern Münih kulübünün 243 üyesi askere alındı ve futbolsuz geçen yıllar başladı. İkinci Dünya Savaşı'nın futbolda yarattığı tahribatın büyüklüğü futbolun yeniden yapılanma sürecinin uzun sürmesine neden oldu. Bundesliga ancak 1963-1964 sezonu itibarı ile yeniden kuruldu ve bu zamana kadar sadece bölgesel ligler bazında maçlar oynandı. İlk yıl 2. Bundesliga'da oynayan Bayern Münih 1964-1965 sezonunda Bundesliga'ya çıktı. Bu çıkış Alman Futbol Tarihi'nin en başarılı takımı olma yolunda atılmış ilk adımdı.

 

 

Bayern Münih AG, Bayern Münih kulübü tarafından profesyonel futbol dünyasında daha iyi gelirler elde etmek ve Bayern Münih kulübüne yeni bir stadyum kazandırıp bu stadyumu işletmek amacı ile Bayern Münih kulübü tarafından futbol şubesinin bir parçası olarak 2002 yılında 25 Milyon euro sermaye ile kuruldu. Bayern Münih şirketine kulübün lisanlı oyunculardan oluşan futbol şubesi bağlandı. Diğer spor branşları ise Bayern Münih kulübünün bünyesinde kaldılar. Kuruluşundan hemen sonra Adidas, Bayern Münih AG'nin % 10 hissesini 77 Milyon Euro'ya satın aldı. 2011'de ise Audi 90 Milyon Euro karşılığında % 9,09 hissesini aldı. Yapılan sermaye artırımı sonrası Bayern Münih kulübü % 81,82 hisseye sahip olurken Adidas ve Audi % 9,09'ar hisseye sahip oldular. 2014 Şubat ayında ise 2005'ten bu yanan Bayern Münih'in ait Allianz Arena'ya ismini veren Allianz sigorta şirketi şirketin 8,33 hissesine 110 Milyon Euro ödeyerek satın aldı. Yapılan yeni sermaye artışı ile birlikte 3 ortağında hisseleri % 8,33'de eşitlendi. Böylece kulüp %75,01 hisseye sahip olurken ortakların hisselerin satılabilme sınırı olan % 24,99 oldu.

 

Futbol takımının işletmesinin yanı sıra şirket, Allianz Arena Stadyum A.Ş. şirketini kurarak bu stadı 1860 Münih kulübü ile ortaklaşa inşa etti ve stat işletmesinin de sahibi oldu. 1860 Münih kulübü stadyumda olan % 50 hissesini mali problemler nedeni ile 11 milyon Euro karşılığı 2010 yılına kadar Bayern Münih şirketine rehin etti. Daha sonra da Bayern, bu hisselerin tamamını alarak Allianz Arena'nın tek sahibi konumuna geldi. Burada alınan bu karar aslında Bayern Münih'in rekabete ne kadar önem verdiğinin bir göstergesi idi. 1860 kulübüne yardım amaçlı yapılan bu operasyon öncesi Bayern Münih'in o zamanki Başkanı Beckenbauer “1860 Münih bizim en büyük ezeli rakibimiz ama onların yaşaması ve bizimle rekabet edebilir durumda olması gerekiyor” diyerek yaptıkları bu yardımla hem kendisinin büyük bir spor adamı hem de kulübünün büyük bir kulüp olduğunu gösterdi. 

 

Bayern Münih şirketinin mali yılı başlangıç olarak her yılın 1 Temmuz'u ve bitiş olarak da bir sonraki yılın 30 Haziran'ı olmak üzere futbol sezonuna göre ayarlandı. Bayern Münih, birçok kulübün aksine borsaya açılmadı ve bu nedenle şirket hisseleri Frankfurt Borsası'nda işlem görmüyor. Çünkü kulüp-şirket yönetimi önümüzdeki yılları da içine almak kaydıyla borsaya girmeyi düşünmüyor. Bayern Münih A.Ş. başkanı futbol dünyasının çok yakından tanıdığı kulübün eski futbolcusu Karl Heinz Rummenigge. Bayern Münih Şirketi'nin birçok üyeden oluşan bir İcra Kurulu mevcut ve bu kurulun başkanı kulüp başkanı kısa süre önce hapse girecek olması nedeniyle hem başkanlıktan hem de bu görevden istifa eden Uli Hoeness idi. İcra Kurulu'nda Adidas yönetim kurulu başkanı ile Deutsche Telekom yönetim kurulu başkan yardımcısı ve Hypo und Vereins Bank, Audi, Burda Media Holding gibi büyük şirketlerin üst düzey yöneticileri de görev alıyor. Yeni İcra Kurulu Başkanı'nı Adidas'ın CEO'su Herbert Hainer olacak. Başkanlığa ise büyük olasılıkla 2 Mayıs'ta yapılacak olağanüstü kongrede 1983'den bu yana kulübün idari ve mali direktörü olan, 2012'den bu yana da 2. Başkanlık görevini yürüten Karl Hopfner'in seçilmesi bekleniyor. 

 

 

Bayern Münih kulübü ve şirketi kulübün kendi bünyesinden yetişmiş futbol adamları tarafından yönetilmekte. Bunlar tüm dünyanın yakından tanıdığı Karl-Heinz Rummenigge ve Uli Höness. Kulübün efsane ismi Franz Beckenbauer, kulübün şeref başkanı. Ancak Hoeness vergi kaçakçılığı nedeniyle hapis cezasına çarptırıldığından en azından 2-3 yıl bu ekibin içinde olamayacak. Kulübü ve kulübe ait şirketi futbolu çok iyi bilen, bunun yanında dünyadaki gelişmelere açık belli kültürleri olan insanlar yönetince tabii ki hem sportif hem de mali başarı kendiliğinden geliyor. Bu üç futbol adamının tüm futbol dünyasında etkisi de çok büyük. Her türlü demeçleri dünya spor basınında yer buluyor. Özellikle de Franz Beckenbauer'in karizmasında bir futbol adamı dünyada neredeyse yok. 

 

Bayern Münih'te futbolun tek patronu takımın sportif direktörü. Bu görevi uzun yıllar boyunca Uli Hoenes başarı ile götürdü ve kulübü bugünkü haline getirdi. 2009 yılı kasım ayında yapılan genel kurulda Uli Hoeness Franz Beckenbauer'den başkanlık koltuğunu devraldı. Kendi yerine ise son 2 yıl süreyle takım menajeri adı altında yanında staj yapan eski futbolcu Christan Nerlinger spotif direktör oldu. Ancak Nerlinger daha sonra bu görevi Matthias Sammer'e devretti. Sportif Direktör, işi sürekli takımla birlikte ve takımın teknik direktörü kim olursa olsun onunla uyum içinde çalışıp takımın başarısı için gerekli transfer politikalarını teknik direktöründe öneri ve onayını alarak belirlemek. Bayern Münih'te transferde tek yetkili de Spotif Direktör. Ancak Guardiola gibi istisnalar söz konusu olunca görüşmeleri Başkan ve şirket CEO'su yapabiliyor. Ancak ne başkan, ne yönetim kurulu üyeleri, ne de şirket başkanı transfere doğrudan karışmıyorlar. Onların hepsinin kulübü ve şirketi temsil edecekleri platformlar belli. Ama tabii ki fikirleri mutlaka alınıyor.

Bayern Münih'in transfer politikasında geçmişte astronomik transfer yoktu. Ancak son dönemde elde edilen yüksek gelirlerin paralelinde diğer büyük takımlarla boy ölçüşebilmek adına yıldız oyunculara Martinez, Götze gibi oyunculara yüklü bonservis bedelleri ödendi. Ancak Bayern, öz kaynaklarına da hala çok önem veriyor ve her yıl kendi bünyesinden yetişen futbolcular kadrosunda mutlaka bulunuyor. Şu anda kadroda alt yapıdan yetişmiş tam 8 oyuncu bulunuyor. Alt yapıdan alınan genç futbolcularda nasıl isabet sağlanıyorsa dışarından yapılan transferlerde büyük bir isabet oranı var. Uyum sağlayamadığı için giden futbolcu sayısı minimum seviyede. Eskiden yüksek fiyata oyuncu satan Bayern artık oyuncu satan bir kulüp değil. 

 

Bayern Münih kulübünün futbolun içinden gelen yöneticileri özellikle de İngiltere'de baş gösteren zengin iş adamları ve şeyhlerin takım satın alıp haksız rekabet yapmalarına dünyada en çok tepki veren spor kulübü yöneticileri. Hem Eski Başkan Hoeness hem de Rummenigge, bu konuda UEFA'ya uzun süredir baskı yapıyorlar.  Yine de eşit olmayan rekabet ortamına rağmen Bayern Münih çok iyi bir yönetim anlayışı ile kendi doğru yolundan gidiyor ve kulübün gelirleri günden güne artıyor. Allianz Arena'nın açılmasından sonra Bayern, oynadığı tüm maçları % 100 dolulukla oynayarak rekor kırdı. Tabii ki bütün bunlara paralel olarak da sportif başarı beraberinde geliyor. 

 

Teknik direktörlere baktığımızda ise 2008-2009'daki Jürgen Klinsmann denemesi ve istifası sonrası Heynckes ara çözümünün ardından 2009-2010 sezonunun başında Luis van Gaal'in göreve getirilişi doğru yönetimin sonunda meyvelerini her zaman vereceğini gösterdi O dönem Bayern Münih ülkesinde duble yaparken Şampiyonlar Ligi'nde de finale kadar gelmeyi başardı. 2011 yılında tekrar göreve gelen Heynckes ile Bayern büyük başarılara imza attı. Onun emekliye ayrılması sonrası ise kulüp ne derece büyük bir vizyonu olduğunu ortaya koyarak Pep Guardiola'yı göreve getirdi ve büyük başarıların devam edeceğini tüm dünyaya gösterdi.

 

 

Tam adı: FC Bayern München e.V.

Kuruluş: 27. Şubat. 1900

Başkan: Boşta

Stadyum: Allianz Arena

Kapasite: 71.000

Branşlar: Futbol, basketbol, buz hokeyi, satranç, hentbol, masa tenisi, jimnastik, kegeln (bir tür bowling)

 

 

Şampiyon Kulüpler Kupası: 3 (1974, 1975, 1976)

Şampiyon Kulüpler Kupası ikinciliği: 2 (1982, 1989)

Şampiyonlar Ligi: 2 (2001,2013)

Şampiyonlar Ligi ikinciliği: 3 (1999 ve 2010,2012)

UEFA Kupası: 1 (1996)

Kupa Galipleri Kupası: 1 (1967)

Kıtalararası Kupa: 2 (1976, 2001)

Dünya Kulüpler Şampiyonu: 1 (2013)

Almanya'da duble: 6 (1969, 1986, 2000, 2003, 2005, 2006,2013)

Bundesliga Şampiyonluğu: 22 (1932, 1969, 1972, 1973, 1974, 1980, 1981, 1985, 1986, 1987, 1989, 1990, 1994, 1997, 1999, 2000, 2001, 2003, 2005, 2006,2008,2010,2013,2014)

Bundesliga ikinciliği: 9 (1966, 1970, 1971, 1988, 1991, 1993, 1996, 1998, 2004,2009,2012)

Almanya Federasyon Kupası: 15 (1957, 1966, 1967, 1969, 1971, 1982, 1984, 1986, 1998, 2000, 2003, 2005, 2006,2008,2010,2013)

Kupa ikinciliği: 3 

Almanya Süper Kupa: 3 (1987, 1990, 2010, 2012)

Almanya Lig Kupası: 5 1(997, 1998, 1999, 2000, 2004,2007)

Güney Almanya Şampiyonluğu: 2 (1926, 1928)

Bavyera Şampiyonluğu: 5 (1905, 1910, 1911, 1926, 1928)

Güney Bavyera Şampiyonluğu: 12 (1910, 1916, 1917, 1918, 1920, 1923, 1929, 1930, 1931, 1932, 1933, 1944)

Yukarı Bavyera Şampiyonluğu: 4 (1908, 1917, 1918, 1945)

Analiz: Hüseyin Özkök