Shakhtar, Akhmetov ve savaş. İşte gerçekler
Fenerbahçe'nin Şampiyonlar Ligi ön elemesindeki rakibi Shakhtar Donetsk ve kulübün sahibi Akhmetov'la ilgili bilmeniz gereken gerçekler.
FutbolArena Analiz - Fenerbahçe'nin Şampiyonlar Ligi 3. ön eleme turundaki rakibi Shakhtar Donetsk'in de bulunduğu Donetsk şehri Ukrayna'nın doğusunda yer alan ve Rusya yanlısı ya da Rus kökenli birçok insanın yaşadığı bir kent. Ukrayna'da çıkan savaşın baş aktörlerinden birisi de bu şehir oldu. Rusya yanlısı ayrılıkçılar uzun süre önce Donetsk şehrini ele geçirip, özerklik ilan ettiler. Savaş sırasında zarar gören yerler arasında Shakhtar Donetsk'in maçlarını oynadığı 52 bin seyirci kapasiteli Donbass Arena Stadı da vardı. Shakhtar kulübü bu olaylar nedeniyle şehri terk etmek zorunda kaldı. Maçlarını Donetsk'e 1200 km uzaklıktaki Lviv şehrinde oynuyorlar. İstanbul ile Trabzon arasındaki mesafenin bile yaklaşık 1060 km olduğu düşünüldüğünde durumun zorluğu daha net anlaşılabilir. Lviv ülkenin batısında yer alan, Ukrayna milliyetçiliğinin kalbi olarak bilinen bir şehir. Farklı bir statta oynamak denildiğinde son yıllarda aklımıza Beşiktaş geliyor. İki sezondur farklı statlarda oynamanın zorluğunu yaşıyorlar. Ama Beşiktaş birçok karşılaşmayı İstanbul'da oynarken, maç için Ankara'ya gittiği haftalarda bile sadece 450 km yol yapmak zorunda kaldı. Üstelik Beşiktaş idmanlarını İstanbul'da, kendi tesislerinde yapabiliyor. Shakhtar'ın böyle bir şansı da bulunmuyor. İdmanlarını Donetsk'e 600 km uzaklıktaki başkent Kiev'de yapıyorlar. Maçları oynamak için ise Kiev'e 540 km mesafedeki Lviv'e gidiyorlar. Shakhtar Donetsk'in bu durumu ise rakipleri tarafından alay konusu oldu. Shakhtar Lviv ve Shakhtar Kiev şeklinde yeni isimler taktılar.
Donbass Arena gibi etkileyici bir statta oynamak ile 35 bin kapasiteli Arena Lviv oynamak arasında elbette büyük bir fark var. Geçen sezon ligde ortalama 8 bin 500 taraftara oynadılar. Şampiyonlar Ligi maçlarında stat dolsa da kapasitesinin Donbass Arena'dan neredeyse 20 bin seyirci daha az olması onları hem taraftar baskısı yaratma, hem de finansal anlamda olumsuz etkiledi. Zaten Şampiyonlar Ligi karşılaşmalarında tribünleri dolduranların tamamı Shakhtar taraftarı değildi. Ülkenin her yerinden insanlar maça geliyor. Bölgede yaşayan Ukraynalılar da Shakhtar'ı desteklemeseler bile Şampiyonlar Ligi karşılaşması izlemek için stada geliyorlar. Dolayısıyla da stattaki atmosferin Donbass Arena'daki kadar etkileyici olması zor hale geliyor.
Brezilya'da çok iyi bir oyuncu ağı kuran Shakhtar Donetsk her zaman gelecek vadeden isimleri bu ülkeden transfer etmeyi başardı. Brezilya'da oldukça popüler durumdalar. Brezilya'da Shakhtar Donetsk'in Facebook hesabını takip eden insan sayısı Ukrayna'dakinden daha fazla. Ukrayna'daki savaş öncesi takımda 13 Brezilyalı futbolcu vardı. Hatırlanacağı üzere geçen yıl bu futbolcular savaş nedeniyle Ukrayna'ya dönmek istemediklerini açıklamışlardı. Daha sonra bir şekilde ikna edildiler ve takıma döndüler ama sezon sonunda başta Douglas Costa ile Luiz Adriano olmak üzere önemli isimler ile yollar ayrıldı. Takımdaki Brezilyalı futbolcular, menajerlerinin de etkisiyle Batı Avrupa kulüplerine transfer olabilmek için Ukrayna'daki savaşı bir rahatsızlık olarak unsuru olarak öne sürüyorlar. Bu sayede kulübün, kendileri için isteyeceği bonservis bedelini düşürmeye çalışıyorlar. Shakhtar, Douglas Costa'yı ocak ayında Chelsea'ye daha yüksek bir bedele satmamışken sezon sonu Bayern Münih'e satmasında bu durumun da payı var. Tabii Douglas Costa'nın satışının 'Shakhtar kodu'nun bir parçası olduğu da gözardı edilmemeli. 'Shakhtar kodu', kulübün geliştirdiği bir transfer stratejisi. Bu strateji Güney Amerika'nın en yetenekli genç futbolcularına yatırım yapıp, daha sonra doğru zaman geldiğinde onları iyi bir fiyata satmak üzerine kurulu.
Shakhtar ile Rinat Akhmetov arasındaki ilişki uzun yıllar öncesine dayanıyor. 1995 yılında Shakhtar'ın o dönemki sahibi Akhat Bragin bir futbol maçı sırasında öldürüldü. Akhmetov, Bragin'in sağ koluydu. Bragin'in ölümünün ardından Donbass bölgesindeki işlerini devraldı ve 1997'de kulübün de resmi sahibi oldu. Onun başa geçmesiyle Shakhtar çok büyük başarılar kazanmaya başladı. 1995'te göreve gelen Akhmetov'un şu ana kadar kulüp için 1 milyar Euro'dan fazla harcama yaptığı ifade ediliyor. Bunun içinde yaklaşık 300 milyon Euro'ya mal olan yeni stat da var. Shakhtar kulübü System Capital Management (SMC) Holding'in bir parçası. Holdingin sahibi, Shakhtar kulübünün sahibi olan Rinat Akhmetov. Bölgedeki savaş hem holdingi, hem de kulübü oldukça kötü etkiledi. Rinat Akhmetov, Ukrayna'daki savaş nedeniyle sadece finansal zarara uğramadı. Politik anlamda da büyük güç kaybetti. Bunun politik anlamdaki etkileri mart ayındaki Ukrayna Futbol Federasyonu başkanlığı seçiminde görüldü. Akhmetov'un finansal ve politik bazdaki en büyük rakibi olan Ihor Kolomoyski (Dnipro kulübünün başkanı) başkan adayı oldu. Onun seçilmesi bekleniyordu ama koltuğa oturan isim Ocak ayından beri geçici olarak görevde olan Andrei Pavelko oldu. Pavelko'nun hem Kolomoyski ile hem de Dinamo Kiev'in sahibi olan Ihor ve Hryhoriy Surkis kardeşlerle çok iyi ilişkiler içerisinde olduğu ifade ediliyor. Pavelko'dan önceki Ukrayna Futbol Federasyonu Başkanı Anatoliy Konkov uzun zamandır Akhmetov'un adamı olarak biliniyordu. Akhmetov'un nasıl güç kaybettiğini tekrar görmek için uzun süre geçmesi gerekmedi. Geçen sezon Ukrayna Ligi'nin 20. haftası sona erdiğinde Dinamo Kiev, Shakhtar'ın 5 puan önünde liderdi. 21. haftada Shakhtar Donetsk deplasmanına gideceklerdi. Mağlubiyet halinde puan farkının 2'ye düşeceği karşılaşma öncesi Dinamo Kiev'in en önemli oyuncusu Yarmolenko sarı kart cezalısı durumuna düştü. Ama disiplin komitesi hakemin hatalı karar verdiğini belirterek Yarmolenko'nun cezasını kaldırdı. Shakhtar cephesi bu karar sonrası isyan etse de durum değişmedi Yarmolenko'lu Dinamo Kiev, Shakhtar deplasmanndan 0-0'lık beraberlikle döndü ve sezonu da namağlup şampiyon tamamladı.
Shakhtar yeni sezon öncesi önemli kayıplar yaşamasına rağmen eski oyuncusu Eduardo'yu tekrar kadrosuna katmak dışında dikkat çeken bir hamlede bulunmadı. Altyapıdan bazı futbolcuları A takıma aldılar. Ukraynalı gazetecilerin ifadelerine göre Shakhtar oldukça iyi bir altyapıya sahip. Buradan çıkan bazı oyuncuların İstanbul'da süre almasına şaşırmayacaklarını ifade ediyorlar. Shakhtar'ın sahibi Akhmetov'un yaşadığı tüm sorunlara rağmen kulübün mali açıdan bir problemi olmadığı söylense de onlardan görmeye alıştığımız genç Brezilyalı transferlerini bu sezon gerçekleştirmediler. Teknik direktör Lucescu şu ana kadar kendini gösteremeyen Bernard, Dentinho ve Marlos gibi bazı oyuncularının ön plana çıkmasını umuyor. Rumen teknik adamın durumu da çok tartışılıyor. Lucescu'nun bu sezon sonunda görevi bırakması beklense de iddialara göre ülkede önemli yatırımları var ve bu yatırımlar kulübün sahibi Akhmetov'un bankalarında. Ülkedeki iç karışıklık da göz önüne alındığında Lucescu'nun ayrılığı beklendiği kadar kolay olmayabilir. Bugün takımın tecrübeli futbolcularından Dario Srna da yaptığı açıklamada: "Shakhtar, Donbass bölgesine dönene kadar Lucescu ayrılmayacak." dedi.
Yaşadığı tüm problemlere karşın Ukraynalılara göre Shakhtar hala ülkenin güçlü takımı durumunda. Bunu Dinamo Kiev'i 2-0 yendikleri Süper Kupa maçında da gösterdiklerine inanıyorlar. Takımın şu anda önemli futbolcuları olarak Alex Teixeira, Srna ve Taison gösteriliyor. Genç yetenek Viktor Kovalenko da dikkat çekilen isimler arasında.
Rıdvan AKSU